Onze afgelopen twee jaar staan nagenoeg geheel in het teken van de coronacrisis. Veel bedrijven staan hierdoor op zijn zachts gezegd volledig stil met hun ontwikkeling of – in ergere gevallen – inmiddels zelfs op het punt van instorten. Als een kaartenhuis wel te verstaan, want het zijn de verkregen steunmaatregelen als TVL, NOW, TOGS, TOZO en uitstel van belastingbetaling die op dit moment de zaak overeind houden. Voor al deze ondernemingen is het aan de accountant de schone taak om de jaarrekening 2021 samen te stellen. Met óf zonder gebruik van de continuïteitsparagraaf.

Wanneer spreken we van continuïteit

En juist dat laatste brengt ons een lastige en ondankbare taak. We spreken van continuïteit als jouw bedrijf de komende jaren kan blijven bestaan, zelfs in het geval van een incident zoals de pandemie. De wetstechnische grondbeginselen van de jaarrekening, waartoe de continuïteitsveronderstelling cf. artikel 2 : 384 lid 3 BW behoort, schrijft dat er ‘Bij de waardering van activa en passiva wordt uitgegaan van de veronderstelling dat het geheel der werkzaamheden van de rechtspersoon waaraan die activa en passiva dienstbaar zijn, wordt voortgezet, tenzij die veronderstelling onjuist is of haar juistheid aan gerede twijfel onderhevig is; alsdan wordt dit onder mededeling van de invloed op het vermogen en resultaat in de toelichting uiteengezet’.

NV COS 570

Om handen en voeten te geven aan de praktische uitwerking hiervan, is de overige standaard 570 in het leven geroepen. In deze handleiding staan richtlijnen voor de termijn waarop het voortbestaan moet worden beoordeeld, de verantwoordelijkheden van jou als bestuurder voor het vormen van een gedachte hierover en de mogelijke uitwerking van een toelichting in de jaarrekening door de accountant. Echter wordt in de praktische uitwerking hiervan mijns inziens soms te snel geconcludeerd.

Gerede twijfel dan wel ernstige onzekerheid bij het gebruik van steunmaatregelen

In het antwoord op een FAQ op de website van de NBA, alsmede in een nieuwsartikel op www.accountant.nl d.d. 3 maart 2021, wordt geschreven dat er sprake is van gerede twijfel dan wel ernstige onzekerheid over de toekomst van een onderneming, indien deze alleen nog met de medewerking van derden kan blijven bestaan. Echter zou dit dan gelden voor een ieder die (één van) de steunmaatregelen heeft aangevraagd. De Belastingdienst zou immers bijvoorbeeld kunnen besluiten dat zij de betalingsachterstand in loon- en omzetbelasting niet gaat terugvorderen over een periode van een aantal jaren, maar per direct. In die zin is de onderneming dus direct afhankelijk van de medewerking van bijvoorbeeld de Belastingdienst. Maar volgens mij hoeft het ontvangen van een te hoog voorschot van de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) niet direct te betekenen dat er sprake is van een toekomstprobleem als de steun moet worden terugbetaald.

De continuïteitsparagraaf

Waar in het verleden een toelichting onder ernstige onzekerheid alsnog tot een goede eindconclusie kon leiden (want gezien kennis van de klant, het positieve saldo aan eigen vermogen, de orderportefeuille en de aanwezige liquide middelen geen twijfel dat de onderneming aan haar verplichtingen kan voldoen) zal vanaf dit boekjaar wellicht vaker moeten worden gekozen de grondslagen van de jaarrekening toch aan te passen naar liquidatiewaarde. Want hoeveel zegt de aanwezigheid van een grote orderportefeuille in COVID-tijd nog? Is er enig zicht op het toekomstperspectief van deze afnemers? En is het niet aannemelijk dat men aldaar – al dan niet binnen dezelfde bedrijfstak – met dezelfde uitdagingen kampt?

Hoe dan ook is het aan de accountant om hier, in overleg met het bestuur, tijdens het samenstellen van de jaarrekening een stelling over in te nemen en onderzoek te doen. Ondanks dat niemand weet wat het komende jaar nog zal brengen en hoeveel variaties van het virus ons land nog zullen aandoen. Het is de verantwoordelijkheid van de accountant om – als vertrouwensrelatie van het maatschappelijk verkeer – de juiste afweging te maken en hier onverplicht melding van te maken in de jaarrekening. En dit alles per onderneming opnieuw, want iedere onderneming is uniek. Een ondankbare taak zeg ik nogmaals. En zo kwetsbaar als een kaartenhuis.

Twijfels omtrent uw eigen voortbestaan? Neem contact op met uw aanspreekpunt bij Kab Accountants & Belastingadviseurs en ga het gesprek aan.

Dit artikel is geschreven door Melissa den Hollander, assistent accountant.